Ένα αστείο πότε μπορεί να θεωρηθεί πετυχημένο;

Ένα αστείο πότε μπορεί να θεωρηθεί πετυχημένο;

Της κας. Μαρίας Σκαμπαρδώνη, δημοσιογράφου

Έχει χυθεί άπειρο μελάνι για την διευκρίνιση των ορίων ανάμεσα στη σάτιρα και την πολιτική ορθότητα, τα όρια μεταξύ τους και μέχρι πότε αυτή μπορεί να είναι προσβλητική ή ακόμα και επικίνδυνη.

Οι περισσότεροι κατηγορούν την πολιτική ορθότητα για το γεγονός ότι δεν μπορούν να αστειευτούν ελεύθερα, καθώς κάθε κοινωνική ομάδα και κατάσταση της ζωής μπορούν να γίνονται δέκτες κριτικής.

Προσωπικά, θεωρώ και εγώ η ίδια πως έχουμε φτάσει σε ένα άλλο επίπεδο, να τρέμουμε για κάθε λέξη που ετοιμάζεται να βγει από τη γλώσσα μας. Και πως ούτε και αυτό είναι υγιές.

Αλλά θα ρωτήσω: ποιο αστείο μπορεί να θεωρηθεί πετυχημένο;

Για εμένα προσωπικά, το καλό αστείο είναι εκείνο που μπορεί να σαρκαστεί με ένα γνώρισμα μίας κοινωνικής ομάδας με το οποίο μπορεί να γελάσει άνετα και η ίδια. Όχι ένα αστείο που ενδυναμώνει την προκατάληψη του κακοποιητή και, ακόμα και αν έχει καλή πρόθεση, μπορεί να δικαιώσει τη στάση του.

Το ευφυές είναι να μπορείς να παίξεις με αστεία με τα οποία και μία κοινωνική ομάδα που μπορεί να βρίσκεται σε περιθώριο να σαρκαστεί. Με τα οποία οι ίδιοι παχύσαρκοι, οι μετανάστες, η οποιαδήποτε κοινωνική ομάδα να αισθάνεται άνετα και να μπορεί να διασκεδάσει.

Καλώς ή κακώς, η κοινωνική απόκλιση μπορεί να ενδυναμωθεί ακόμα και με ένα απλό αστείο το οποίο στα μάτια ενός κακοποιητή να συμβολίζει την συμφωνία με τις προκαταλήψεις απέναντι σε αυτές.

Ένα αστείο δεν μπορεί να ενδυναμώνει τον κακοποιητή, αλλά να δίνει την ευκαιρία στο άτομο που εμπεριέχεται μέσα στην κοινωνική ομάδα που σατιρίζει τη δυνατότητα να ταυτιστεί με αυτό.

Το να σατιρίσεις γνωρίσματα των γκέι τα οποία οι ίδιοι έχουν δημιουργήσει και όχι η ομοφοβική κοινωνία για αυτούς είναι η πρόκληση. Το να ρίχνεις λάδι στη φωτιά, ακόμα και ως αστείο, ίσως δεν είναι και η καλύτερη επιλογή.

Χωρίς αυτό να σημαίνει πως όποιος κάνει ένα αστείο αυτομάτως είναι ρατσιστής, κακός, ομοφοβικός και σεξιστής. Απλά μπορεί ένα δικό του απλό αστείο να ενδυναμώσει άθελά του μία υπάρχουσα ρατσιστική αντιμετώπιση.

Εξίσου και δε συμφωνώ με την καταδίκη κάθε ανθρώπου που δεν τολμάει να εκφράσει μία άποψη ή να ασκήσει σάτιρα. Διότι σκοπός δεν είναι να κατακεραυνώσεις αλλά να διορθώσεις και να βοηθήσεις τον άλλον με αγάπη για ορθότερη ενσυναίσθηση και κατανόηση.