Η απροσάρμοστη και αμφισβητησιακή ποιητική Γενιά του 1970

Η απροσάρμοστη και αμφισβητησιακή ποιητική Γενιά του 1970

Είναι ανθρωπίνως αδύνατον τα κοινωνικοπολιτικά τεκταινόμενα μιας εποχής να αφήσουν ανεπηρέαστα την πολιτισμική της πορεία. Αντίθετα, αυτά είναι μάλιστα που διαμορφώνουν την ταυτότητά της, αποτελώντας παράλληλα την ειδοποιό διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες χρονικές περιόδους αλλά και από αυτές που πρόκειται να έρθουν. Η παραπάνω συλλογιστική αιτιολογεί τη φυσική «γέννηση» μιας άκρως απελευθερωτικής, αναρχίζουσας, αντισυμβατικής και αντικομφορμιστικής ποιητικής γενιάς κατά τη μεσουράνηση της δικτατορίας στην Ελλάδα το 1967-1973, η οποία ονομάστηκε από ειδικούς «Γενιά του 1970» ή «αλλιώς Γενιά της αμφισβήτησης».

Υιοθετώντας τη γενεαλογική μέθοδο του διάσημου κριτικού λογοτεχνίας Αλέξανδρου Αργυρίου, στην παραπάνω γενιά εντάσσονται ποιητές και ποιήτριες που γεννήθηκαν μεταξύ του 1940 με 1955 και που έκαναν τα παρθενικά τους βήματα στον χώρο των ελληνικών γραμμάτων στην επταετία της Δικτατορίας. Σε συνδυασμό με τις κοινές (βιωματικές) θεματικές και εκφραστικές τους τεχνοτροπίες, τους αποδόθηκε ο χρονικού προσδιορισμού όρος «Γενιά του 1970» και ο κοινωνιολογικός «Γενιά της αμφισβήτησης». Αυτή η αμφισβήτηση έχει συγκρουσιακή διάθεση και λειτουργεί ενοποιητικά ως απόρροια των καταπιεστικών κοινωνικών συμβάσεων και τρόπου ζωής της εποχής. Πιο συγκεκριμένα, εναντιώνονται στο τρίπτυχο της αστικής ηθικής <<πατρίς, θρησκεία, οικογένεια>> και γενικότερα σε ήθη, αντιλήψεις και καταστάσεις που διαμόρφωσε ο δυτικός ιμπεριαλιστικός κόσμος. Έχουν επηρεαστεί επίσης από τα γεγονότα του Μάη του 1968 στη Γαλλία και από τις διαμαρτυρίες της σύγχρονής τους αμερικανικής γενιάς κατά του πολέμου στο Βιετνάμ. Όλα αυτά τους προσδίδουν ένα αριστερό ιδεολογικό στίγμα, ωστόσο, κατηγορούνται για ιδεολογικό αμοραλισμό, ότι δηλαδή αμφισβητούν τα πάντα χωρίς να προτείνουν τίποτα.

Σε πρακτικό επίπεδο, διαφαίνεται ένας αρνητικός ψυχισμός όμοιος με αυτόν της «καρυωτακικής» ποίησης και μία ειρωνική μα παρόλα αυτά εξωστρεφής διάθεση, λόγω της ρεαλιστικής γραφής που συνειδητά επιλέγουν να εφαρμόσουν. Με αυτόν τον τρόπο, ταυτόχρονα, γεφυρώνουν το χάσμα τους και βρίσκονται σε ανοιχτή και συνεχή συνομιλία με την αμέσως προηγούμενη νεοελληνική ποιητική γενιά, τη Μεταπολεμική. Ο ρεαλισμός τους είναι δυνατόν να χαρακτηρισθεί «παράλογος», γεγονός που επιτρέπει στο έργο τους να εισέρχονται στοιχεία του Μοντερνισμού, της αμερικανικής beat ποίησης και της rock μουσικής. Η συχνή χρήση αργκό γλώσσας, η εκούσια έλλειψη σημείων στίξης, το μαύρο χιούμορ και ο διαδεδομένος πεζολογικός χαρακτήρας των ποιημάτων επιβεβαιώνουν την αντισυμβατική και απροσάρμοστη τάση που κυριαρχεί στη θεματική, τη γλώσσα, τη μορφή και το ύφος τους.

Είναι, τέλος, αξιοσημείωτο να αναφερθεί και συντόμως να αναλυθεί η δυναμική εμφάνιση του γυναικείου φύλου στην νεοελληνική ποίηση εκείνη την εποχή. Η παρουσία της συνέβαλε τα μέγιστα ώστε όχι μόνο να γίνει αντιληπτή η γυναικεία συνείδηση και αντίληψη πάνω στον ποιητικό λόγο, αλλά και να καταπολεμηθεί το λανθάνον στερεότυπο της αξιολογικής διάκρισης της ποίησης σε ανδρική και γυναικεία. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο πρέπει να υπογραμμιστεί πως ο όρος «γυναικεία γραφή/γυναικεία λογοτεχνία-ποίηση» είναι εξαιρετικά άστοχος και πως ο μόνος έγκυρος χαρακτηρισμός που δύναται να ισχύει είναι η «γυναικεία θεματική». 

Από τα χαρακτηριστικότερα ποιήματα της Γενιάς της αμφισβήτησης που έγινε τραγούδι και αγαπημένο και της δική μας γενιάς. Magic De Spell και Σωκράτης Μάλαμας σε στίχους της Κατερίνας Γώγου.

Μερικοί από τους πολλούς εκπροσώπους της παραπάνω ποιητικής γενιάς είναι με αλφαβητική σειρά οι: Νάσος Βαγενάς, Γιώργος Βέης, Ρέα Γαλανάκη, Μιχάλης Γκανάς, Κατερίνα Γώγου, Τζένη Μαστοράκη, Μανόλης Πρατικάκης και Γιώργος Χρονάς.

+ posts

Ζήτα μου να γράψω για τον εαυτό μου· δεν έχω χειρότερο. Προτιμώ να με γνωρίσεις διαβάζοντας τα γραπτά μου, κατανοώντας την οπτική και την ψυχοσύνθεσή μου.
Ωστόσο, για τα διαδικαστικά της υπόθεσης, δηλώνω λάτρης κάθε μορφής τέχνης, ειδικά όταν αυτή απεικονίζεται με ρεαλιστικό τρόπο. Ερασιτέχνης ποδοσφαιριστής, φοιτητής, αρθρογράφος, podcaster και ποιητής. Δε με απασχολεί αν στο τέλος συμφωνήσουμε, με ενδιαφέρει ως το τέλος να συζητήσουμε.
Παράλειψή μου, να συστηθώ. Ανδρέας Μαντζεβελάκης, από τα ανατολικά τής πρωτεύουσάς μας.