Το ΠΑΣΟΚ “επέστρεψε”-Πως το ΚΙΝΑΛ έφτασε το 16,7% (Μέρος 1ο)

Το ΠΑΣΟΚ “επέστρεψε”-Πως το ΚΙΝΑΛ έφτασε το 16,7% (Μέρος 1ο)

Του Ανδρέα-Γεώργιου Σκίννερ, εξωτερικού μας συνεργάτη και φοιτητή στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο).

«Το ΠΑΣΟΚ επέστρεψε» δήλωσε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΙΝΑΛ ο Νίκος Ανδρουλάκης, στην οποία απευθύνθηκε για πρώτη φορά ως Πρόεδρος του κόμματος. Τρεις μέρες αργότερα ήρθε μία δημοσκόπηση να τον επιβεβαιώσει, με την MRB να δίνει στο ΚΙΝΑΛ ποσοστό 16,7% στην εκτίμηση ψήφου· το ποσοστό αυτό είναι η καλύτερη δημοσκοπική επίδοση του ΠΑΣΟΚ/ΔΗΣΥ/ΚΙΝΑΛ από τον Απρίλιο του 2012, όταν η GPO έδινε 19,5%, πριν την τεράστια έκπληξη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του επόμενου μήνα.

Η δημοσκόπηση της MRB ακολουθήθηκε από μία της Marc, η οποία έδινε στο ΚΙΝΑΛ ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό, και οι απανταχού πολιτικοί αναλυτές έσπευσαν να δουν τι σημαίνουν τα ποσοστά του ΚΙΝΑΛ, όχι μόνο για το ίδιο το κόμμα, αλλά και για τη Νέα Δημοκρατία, τον ΣΥΡΙΖΑ και καθέναν από τους πολιτικούς αρχηγούς. Η αλήθεια είναι ότι, μόνα τους, δε σημαίνουν τίποτα· μόνο ότι περίπου 1 στους 3 ερωτηθέντες προτίθεται να ψηφίσει ΝΔ, 1 στους 5 ΣΥΡΙΖΑ και 1 στους 7 ΚΙΝΑΛ. Τα συμπεράσματα βγαίνουν μονάχα αν ακολουθηθούν οι εξελίξεις, ξεκινώντας από τον Ιούλιο του 2021, μία περίοδο «σταθερών» ποσοστών για τα κόμματα, την οποία ακολούθησε η ραγδαία άνοδος του ΚΙΝΑΛ.

Ακόμα και η σύγκριση με την αμέσως προηγούμενη έρευνα δε δίνει επαρκή συμπεράσματα: η ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ είδαν απώλειες, ενώ το ΚΙΝΑΛ αυξήθηκε κατά 3 μονάδες, όλα αυτά κατόπιν εκλογής Ανδρουλάκη, γεννώντας κάπως παράλογες εκτιμήσεις περί «μηνύματος» στον Μητσοτάκη, «αμφισβήτησης» του Τσίπρα και «προσδοκιών» από τον Ανδρουλάκη.

Αν πάρουμε, όμως, μία πιο πλήρη εικόνα, βλέπουμε ότι ήδη από το καλοκαίρι η ΝΔ βρίσκεται σε καθοδική πορεία· μάλιστα, αν κοιτάξουμε τις έρευνες από τις εκλογές του 2019 κι έπειτα, μετά από μία αναμενόμενη συσπείρωση γύρω από την Κυβέρνηση κατά το πρώτο λοκντάουν, η ΝΔ έχει δει μόνο φθορά, χάνοντας περίπου 5 μονάδες σε έναν χρόνο – χάνοντας άλλες 5 μονάδες εντός εξαμήνου, είναι σαφές ότι η φθορά της επιταχύνει και, συνεπώς, είναι δύσκολο να ερμηνεύσουμε «μήνυμα» στον Μητσοτάκη, ειδικά που να ανάγεται στην εκλογή Ανδρουλάκη.

Ενάμισι έτος φθοράς για τη Νέα Δημοκρατία, από την οποία ωφελήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ και, σε μικρότερο βαθμό, το ΚΙΝΑΛ. Συγκεκριμένα, για τον ΣΥΡΙΖΑ, υπήρξε μία ανάκαμψη κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες, με αποτέλεσμα η ψαλίδα ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ (που είχε φτάσει τις περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες) να υποδιπλασιάζεται. Ταυτόχρονα, το ΚΙΝΑΛ είχε επιστρέψει στα προπανδημικά ποσοστά του. Η εικόνα αλλάζει μόλις στο τελευταίο δίμηνο, με το ΚΙΝΑΛ να ανεβαίνει με τάχιστους ρυθμούς και τον ΣΥΡΙΖΑ να επιστρέφει στα πρώιμα πανδημικά του νούμερα, «χάνοντας» την όποια ανάκαμψή του.

Για να φανεί τι προκάλεσε όλην αυτήν την εικόνα, πρέπει να ληφθούν υπόψιν οι εξελίξεις στην επικαιρότητα κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Ξεκάθαρα η πανδημία αποτελεί το μεγάλο ζήτημα των ημερών, σε βαθμό που τα μνημόνια, το μακεδονικό και το Μάτι, θέματα κομβικά κατά τις εκλογές του 2019, φαίνεται πως έχουν πάψει πια να αποτελούν όχι μόνο θέματα επιρροής ψηφοφόρων, αλλά και συζήτησης γενικότερα. Εντός του 2021, όμως, η πανδημία έχει εξειδικευτεί, ώστε να απασχολεί πλέον πιο πολύ ο εμβολιασμός παρά κάθε άλλη πτυχή της.

Ο ρόλος της πανδημίας, και δη του κυβερνητικού χειρισμού, φαίνεται ξεκάθαρα από τα ευρήματα των Τάσεων της MRB του Δεκεμβρίου: το 45% των ερωτηθέντων θεώρησε την Υγεία ως ένα από τα 3 σημαντικότερα προβλήματα της χώρας, ενώ το 43,1% ανέφερε την πανδημία του κορωνοϊού συγκεκριμένα· το 56,2% δεν εμπιστεύεται τις επίσημες δηλώσεις της κυβέρνησης και υπάρχει διαφωνία κατά 58,9% με το πρόστιμο των 100€ για τους ανεμβολίαστους, μολονότι μόλις το 32,7% είναι κατά του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Σε πολιτικό επίπεδο, όλα τα ευρήματα δείχνουν φθορά της ΝΔ και του Κυριάκου Μητσοτάκη: η φθορά αυτή αξίζει ξεχωριστό άρθρο.*

Στο πεδίο του εμβολιασμού, η Νέα Δημοκρατία δέχεται μία επίθεση από 2 πλευρές: από τη μία η ακροδεξιά και το αντιεμβολιαστικό κίνημα που αρνούνται το εμβόλιο· από την άλλη η αριστερά και το κέντρο, ιδίως ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ, που ψέγουν την κυβέρνηση για την αποτυχημένη διαχείριση και του εμβολιασμού και της πανδημίας γενικότερα, με αποτέλεσμα 20 χιλιάδες νεκρών. Αυτοί είναι και οι προορισμοί όσων απομακρύνονται από τη ΝΔ: η επανερχόμενη ακροδεξιά, ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ.

Σε αυτό το σημείο, όμως, οι συγκυρίες ευνοούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος ανέβαινε πιο γρήγορα από το ΚΙΝΑΛ που περιοριζόταν σε μία σταθεροποίηση κάτω από το 10%. Χωρίς κάποια ραγδαία αλλαγή στη ρητορεία των δύο κομμάτων περί κορωνοϊού, το γεγονός ότι οι συσχετισμοί ανάμεσα στα δύο κόμματα έχουν πλέον αλλάξει σαφώς και πρέπει να αναχθεί αλλού. Και αυτό το αλλού είναι οι εσωκομματικές εκλογές του Κινήματος Αλλαγής.

Βεβαίως, αυτή η διαπίστωση δεν είναι κάποια συγκλονιστική ανακάλυψη, είναι όμως πολύ σημαντικό να τονιστεί το γεγονός ότι η άνοδος του ΚΙΝΑΛ και η πτώση του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι φαινόμενο του Δεκεμβρίου μόνο, αλλά έχει ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο· συνεπώς, θα ήταν πολύ δύσκολο να φανερώνει «προσδοκίες» από τον Νίκο Ανδρουλάκη, αλλά και «αμφισβήτηση» του Αλέξη Τσίπρα, ειδικά όταν ξεκίνησε σε περίοδο που οι ίδιες δημοσκοπήσεις έδιναν εσωκομματική «πρωτιά» στον Ανδρέα Λοβέρδο.

Αν η παρατήρηση ότι οι εσωκομματικές εκλογές οδήγησαν σε αύξηση των ποσοστών του ΚΙΝΑΛ είναι εύκολη, η παρατήρηση των λόγων που συνέβη αυτό δεν είναι. Οι δημοσκοπήσεις, δυστυχώς, ρωτούν «εάν γίνονταν εκλογές την επόμενη Κυριακή, τι θα ψηφίζατε;», αλλά δεν μπορούν να προχωρήσουν στο «γιατί θα ψηφίζατε το συγκεκριμένο κόμμα;». Αυτό, βέβαια, θέτει υπό αμφισβήτηση ακόμα και την «εύκολη παρατήρηση», αφήνοντάς μας μόνο με την αδιερεύνητη υπόθεση εργασίας «οι εσωκομματικές εκλογές του ΚΙΝΑΛ οδήγησαν σε βελτίωση των δημοσκοπικών του επιδόσεων;».

Έως ότου διερευνηθεί αυτή η υπόθεση εργασίας, εάν μπορεί καν να πραγματοποιηθεί κάτι τέτοιο, μπορεί να επικληθεί μονάχα η «κοινή λογική» πως οι επιλογές, όπως η ψήφος στο ΚΙΝΑΛ, έχουν αίτια· κατ’ επέκτασιν, οι μεταβολές των επιλογών, όπως η «μετακίνηση» στο ΚΙΝΑΛ, έχουν αίτια. Φυσικά, το αίτιο μίας μεταβολής, μίας αλλαγής στην ανθρώπινη συμπεριφορά, μπορεί να είναι μόνο κάποια άλλη αλλαγή. Ποιες αλλαγές έχουν υπάρξει στο ΚΙΝΑΛ, λοιπόν, από τον Σεπτέμβριο κι έπειτα;

Η απάντηση, λογικά, θα προκύψει εστιάζοντας στα θέματα που απασχόλησαν την ελληνική κοινωνία μες το 2021, όπως τις γυναικοκτονίες, τις πυρκαγιές, την πανδημία, τις ανατιμήσεις, την κατανομή δημοσίου χρήματος, τα εργασιακά κ.λπ. Κι όμως, αυτά τα θέματα δε φαίνεται να έχουν ενισχύσει το ΚΙΝΑΛ· πρέπει να ληφθεί υπόψιν ότι η άνοδος του ΚΙΝΑΛ συνοδεύεται όχι μόνο με πτώση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και με ανακοπή της σταθερής ανοδικής κατεύθυνσής του. Όμως, στα θέματα αυτά προκύπτουν ελάχιστες ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα στο ΚΙΝΑΛ και τον ΣΥΡΙΖΑ· ακόμα και στην υπόθεση Κουφοντίνα, το ΚΙΝΑΛ εστίαζε περισσότερο στην «υπεύθυνη» αντιπολίτευση, κρίνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ όχι για τις θέσεις του, αλλά τη συμπεριφορά του.

Δια της εις άτοπον απαγωγής διασαφηνίζεται ότι στην πολιτική σκηνή της χώρας υπήρξαν μόλις δύο μεταβολές, οι οποίες μπορεί να ενίσχυσαν το ΚΙΝΑΛ δημοσκοπικά, εις βάρος δε του ΣΥΡΙΖΑ, και χρονικά συμπίπτουν με αυτήν την πραγματική δημοσκοπική εξέλιξη: αυτές είναι αφενός η διεξαγωγή των εσωκομματικών εκλογών του ΚΙΝΑΛ, ήτοι η ανάδειξη ηγεσίας, καθώς και ο πρόωρος θάνατος της Φώφης Γεννηματά, ήτοι η απώλεια ηγεσίας.

Οι λόγοι που το ΚΙΝΑΛ ενισχύθηκε από τις εκλογές ηγεσίας του είναι πολλοί, αλλά είναι σίγουρο πως ενισχύθηκε. Το ΚΙΝΑΛ άρχισε τη δημοσκοπική του «απογείωση» μετά τον Σεπτέμβριο· την ίδια περίοδο ξεκίνησε ουσιαστικά η διαδικασία των εκλογών, με τις προπαρασκευαστικές διαδικασίες των κομματικών οργάνων να πραγματοποιούνται στο τέλος του μήνα. Μέχρι τον Νοέμβριο, όπου το ΚΙΝΑΛ είχε πια διψήφια ποσοστά στις δημοσκοπήσεις, είχαν ανακοινωθεί όλες οι υποψηφιότητες, είχε ξεκινήσει μπαράζ δημοσκοπήσεων για τις εσωκομματικές εκλογές, ενώ είχε επέλθει και η σημαντικότερη πολιτική εξέλιξη μες στο 2021.

Η εξέλιξη αυτή ήταν ο χαμός της Προέδρου του ΚΙΝΑΛ, του «φαβορί», μάλιστα, των εκλογών, της Φώφης. Η απώλειά της στεναχώρησε την πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας και άνοιξε τις καρδιές πολλών πολιτών στη Φώφη αλλά και στο ΚΙΝΑΛ. Ο θάνατος μίας πολιτικής προσωπικότητας, άλλωστε, πάντα γεννά ένα κύμα συμπάθειας προς την προσωπικότητα αυτή, ιδίως όταν η Φώφη εν ζωή ήταν μία συμπαθής πολιτικός σε ασυνήθιστα μεγάλη μερίδα της κοινωνίας. Ήταν η «Φώφη», όχι η «Γεννηματά». Πόσοι άλλοι πολιτικοί αρχηγοί μπορούν να καμαρώσουν κάτι τέτοιο; Ήταν η Φώφη που έσωσε το ΠΑΣΟΚ. Και ίσως οι Έλληνες να αισθάνονται ακόμα ότι χρειάζονται ένα ΠΑΣΟΚ, ένα ΠΑΣΟΚ στο οποίο να πιστέψουν. Ποιος Ανδρουλάκης; ΠΑΣΟΚ!

Με το γενικό πλαίσιο των δημοσκοπήσεων αποσαφηνισμένο, έχει πια διαψεύσθε τοί «Ανδρουλάκης effect»· η άνοδος του ΚΙΝΑΛ αποτελεί τάση μηνών και όχι επίτευγμα του νέου προέδρου του. Με τις 3 κύριες αιτίες της τάσης αυτής, τη γενικότερη πορεία ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ-ΚΙΝΑΛ, τις εσωκομματικές εκλογές και τον θάνατο της Φώφης Γεννηματά, πλέον ξεκάθαρες, θα ακολουθήσει δεύτερο μέρος, όπου θα προσεγγισθούν ειδικότερες παράμετροι που ενδέχεται να επηρέασαν -ή να μην επηρέασαν- την απήχηση του Κινήματος Αλλαγής.

*(Μία πρώτη δόση: στην παράσταση νίκης η διαφορά ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ μειώνεται κατά 6 μονάδες ανά εξάμηνο, η προτίμηση νίκης της ΝΔ μειώνεται συνεχώς, η ενόχληση με νίκη της ΝΔ αυξάνεται επίσης και ισούται πλέον με την ενόχληση με νίκη του ΣΥΡΙΖΑ. Ο αριθμός των ανθρώπων που ψηφίζει ΝΔ ως την καλύτερη λύση της χώρας έχει πέσει κατά ⅓, το 17,4% των ψηφοφόρων της έχει μετακινηθεί σε άλλα κόμματα, και σαφώς στην πρόθεση ψήφου έχει «πέσει» κατά 10 μονάδες)

+ posts