Φ.Κ. Συνέντευξη-Φ. Ζαντές: Οι σκέψεις ενός νεαρού και ελπιδοφόρου ποιητή

Φ.Κ. Συνέντευξη-Φ. Ζαντές: Οι σκέψεις ενός νεαρού και ελπιδοφόρου ποιητή

Της Παναγιώτας Μητσοπούλου, πρώην συντάκτριάς μας

Η ζωή προχωράει και αυτό είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα για την νέα γενιά, που απ’ ότι φαίνεται και έχει αποδείξει επανειλημμένα, δεν σταματάει να ζει, να ονειρεύεται, να θέτει στόχους και να τους πετυχαίνει.

Ο Φοίβος Ζαντές, δευτεροετής φοιτητής στο τμήμα Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, έπειτα από την πρώτη του ποιητική συλλογή «Ο Ήλιος και το Φεγγάρι», δημοσιευμένη το καλοκαίρι του 2020,  επιστρέφει δριμύτερος με μια νέα με τίτλο «Στιχάκια από σιωπηλούς δρόμους».

Κάποιες χαρακτηριστικές διακρίσεις του Φοίβου έως τώρα:

Έπαινος για την ποιητική του συλλογή από τον Σύλλογο «Λίνος» τον Δεκέμβριο του 2020

Έπαινος πρωτοτυπίας με το ποίημά του «Ένα φως στο βάθος» στον 10ο παγκόσμιο ποιητικό διαγωνισμό της Αμφικτιονίας Ελληνισμού τον Μάιο του 2021

Έχει παραμείνει ενεργός, αντιτιθέμενος σε αυτό το κύμα απαγορεύσεων, παραβιάσεων, ελευθεριών και πάσης φύσεως στοχοποιήσεων. Καθότι δεν μπορώ να είμαι απόλυτα αντικειμενική για τα γραψίματα του Φοίβου, αφού φιλοξενούμε κατά καιρούς υπέροχα κείμενα που αγκαλιάζετε και εξαιτίας του ότι είμαστε συνάδελφοι. Αλλά ας τον αφήσουμε να μιλήσει από μόνος του…

-«Στιχάκια από σιωπηλούς δρόμους». Σε μια τόσο εκκωφαντικά σιωπηλή κοινωνία και περίοδο που διανύουμε, τι σου έδωσε την έμπνευση να γράψεις αυτή την συλλογή; Εσωτερική ανάγκη ή εξωτερική αναγκαιότητα;

«Η σιωπή. Στην διάρκεια της καραντίνας διαπίστωσα πόσο πονάει η σιωπή. Μπορεί να καταστρέψει τα πάντα. Και δίνω ένα παράδειγμα μέσα από την ποιητική μου συλλογή. Η πιο οδυνηρή σιωπή είναι ο θάνατος. Το τρίτο μέρος της συλλογής είναι αφιερωμένο σε μια συνομήλικη κοπέλα από την Μιανμάρ που σκοτώθηκε από σφαίρα τον Μάρτιο, στην καραντίνα. Όσο εμείς καθόμασταν στο σπίτι μας, κάποιοι διαδήλωναν για μια αξιοπρεπή ζωή και αρκετοί από αυτούς πλέον δεν θα μπορούν να διαδηλώνουν για αυτό… σίγουρα αυτή η εκκωφαντική σιωπή με ενέπνευσε. Ήταν οδυνηρή έμπνευση αλλά μόλις το είδα στις ειδήσεις βγήκε αυθόρμητα το αποτρόπαιο συναίσθημα και έγινε στίχος.» 

-Ζώντας και μένοντας ενεργός στην Ελλάδα του 2021, τι σε φοβίζει αλλά και τι σου δίνει δύναμη να πολεμήσεις αυτά που μας καταδυναστεύουν;

«Η Ελλάδα είναι ένας ξεχασμένος πολιτιστικός χώρος. Αν συμβεί κάτι κυκλοφορεί μόνο στο εσωτερικό της. Αυτό που με φοβίζει είναι ότι η παρακμή θα οδηγήσει στην εξαφάνιση. Το συντριπτικό ποσοστό των νέων είτε δεν ασχολείται με την τέχνη είτε το κάνει μέσα στην σιωπή και την ντροπή. Πόσο θα ήθελα σαν νέοι να περνάγαμε ωραία, αλλά ταυτόχρονα να θυμόμαστε ότι η τέχνη μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους. Ότι προσφέρει κάτι που τίποτα άλλο δεν μπορεί: εσωτερική διαύγεια, μια καθαρή ενδοσκόπηση στον εαυτό μας.

Μέσα από τα διαβάσματά μου προσπαθώ να κάνω εικόνα την νεολαία πριν έναν αιώνα σχεδόν. Τότε η ιδέα της ποίησης, της τέχνης, ήταν διαφορετική. Τότε μαζεύονταν για να μιλήσουν μόνο για τέχνη. Τώρα… δυσκολεύομαι να το δω να συμβαίνει αλλά το εύχομαι. Ίσως από αυτό παίρνω δύναμη, από μια σκέψη για κάτι καλύτερο. Από την σκέψη ότι θα δώσουμε μια ανάσα, μια ελπίδα ξανά στην Τέχνη και την Λογοτεχνία.»

-Πες μας μια ιστορία, ένα συμβάν που κρύβεται πίσω από ένα αγαπημένο σου ποίημα – αν θες παρέθεσέ μας και 2 στίχους.

«Ήταν 2 το βράδυ και μόλις είχα δει μια υπέροχη ταινία από την μακρινή Νότιο Κορέα, η ταινία λέγεται Taxi Driver. Το περιεχόμενο κοινωνικοπολιτικό: σε μια πόλη της χώρας φοιτητές ήταν στους δρόμους γιατί διαδήλωναν κατά της Κυβέρνησης και η Κυβέρνηση είχε κηρύξει στρατιωτικό νόμο και κανένα τηλεοπτικό μέσο δεν είχε επαφή με τα γεγονότα… μέχρι που ένας ξένος κατάφερε να εισχωρήσει στην πόλη και τελικά να δημοσιεύσει τα όσα γίνονταν από την κρατική αυθαιρεσία στην πόλη. Αν θέλει κάποιος να κάνει μια ιστορική ανασκόπηση στις θηριωδίες που γίνονται από ένα κράτος στον σύγχρονο κόσμο, είναι μια καλή και δυναμική αρχή αυτή η ταινία. Εν πάσει περιπτώσει, τα συναισθήματα ήταν έντονα και μετά την ταινία μπήκα στο Διαδίκτυο για να ψάξω σχετικά γεγονότα μέχρι που έπεσα πάνω στο πρόσφατο τότε γεγονός της δολοφονίας της Μα Κυαλ Σιν, της κοπέλας που δολοφονήθηκε στην Μιανμάρ. Ε, μετά από τέτοια ταινία και με τόσο έντονα συναισθήματα, ήταν αδύνατο να μην με πιάσει συγκίνηση… τελικά το τρίτο μέρος του βιβλίου είναι από τα πιο αληθινά, ρεαλιστικά και σκληρά ποιήματα που έχω γράψει.»

Ένα λουλούδι κόπηκε στον δρόμο

Μα ήταν άνθρωπος

Άνθρωπος σαν και εμένα

-Ποιος ποιητής σε επηρέασε περισσότερο με τα γραψίματα και την στάση του;

«Κατά καιρούς διαβάζω διάφορα, ακούω διάφορα. Ένα από τα σημαντικότερα ποιήματα που έχω συναντήσει στην ζωή μου το εντόπισα πρώτη φορά ως τραγούδι. Μίλαγε για τις ιστορίες ενός μαχαιριού, μίλαγε για το πώς ένα μαχαίρι ταξίδεψε και τελικά έφτασε στα χέρια του ποιητή. Το ποίημα ήταν «Το Μαχαίρι» του Νίκου Καββαδία και το τραγουδούσε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Ο Καββαδίας με έχει επηρεάσει αρκετά. Τα ποιήματά του είναι σημειώματα ζωής τόσο αληθινά όσο το «Θεσσαλονίκη ΙΙ». Πάλι, ο υπέροχος μελοποιημένος Καββαδίας από τους Ξέμπαρκους έδινε μια υπέροχη λάμψη στην ξεχασμένη από τον καιρό Θεσσαλονίκη. Αν ακούσεις και διαβάσεις Καββαδία, η ζωή σου αλλάζει. Εκτός του Καββαδία, ο Λειβαδίτης μου άλλαξε την οπτική για την ποίηση. Αυτά τα τεράστια ποιητικά σχεδιάσματα που θυμίζουν θεατρικούς μονολόγους με έκαναν να φανταστώ την πραγματικότητα του ποιητή και να δακρύσω… είναι φοβερή η ποίησή του και ξεχασμένη…Τέλος, ο Ναζίμ Χικμέτ αποτελεί έναν ποιητή που με επηρέασε αρκετά όταν ανακάλυψα ένα διαμάντι του την περίοδο που έγραφα την συλλογή. Το «Μικρόκοσμος» σε μουσική του τρομακτικού Θάνου Μικρούτσικου και φωνή της αξεπέραστης Μαρίας Δημητριάδη σε απόδοση του Γ. Ρίτσου μου έδειξε πώς είναι οι μαχητές του στίχου και της ανθρωπιάς. Έχω να μάθω πολλά από αυτόν τον μεγάλο άνθρωπο!»

-Αν σου δινόταν η ευκαιρία, σε ποια εποχή θα ήθελες να ζούσες -αν όχι σε αυτήν- και γιατί;

«Θα έλεγα ότι είναι μια δύσκολη ερώτηση για εμένα… κάθε εποχή είναι ξεχωριστή με τον τρόπο της σε κάθε τόπο. Διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικές τέχνες, διαφορετική επιστήμη, διαφορετικές θρησκείες… αν μου δινόταν η ευκαιρία θα ήθελα να ζήσω για λίγο παντού, σε κάθε διαφορετικό μέρος του κόσμου, σε κάθε διαφορετική εποχή, έτσι για να πάρω μια γεύση του κόσμου και του πώς ζει, σκέφτεται, πράττει και αντιδρά κάθε άνθρωπος. Θεωρώ πως κάθε εμπειρία είναι σημαντική και έχεις πολλά να μάθεις, και για αυτό κάθε εμπειρία σε αλλάζει.»

-Ύστερα από ενάμιση σχεδόν χρόνο με κλειστά πανεπιστήμια, τι θεωρείς ότι θα έπρεπε να είχε γίνει διαφορετικά και τι εκτιμήσεις κάνεις για τον δύσκολο, όπως συχνά λέγεται, Σεπτέμβρη, που έρχεται;

«Αρχικά, για μια ακόμα φορά διαπιστώσαμε όλοι ότι η νεολαία δεν βρίσκεται στις προτεραιότητες της εξέλιξης και της αναβάθμισης για όσους έχουν την εξουσία. Δυστυχώς, όλες οι διακηρύξεις περί ελευθερίας και αναβάθμισης της Παιδείας πάνε περίπατο όταν οι πολιτικές έχουν στόχο την ισοτιμία πτυχίων αρκετά διαφορετικών, ή την αύξηση της ασφάλειας, ενώ η ίδια η Παιδεία βρίσκεται σε ένα αδιέξοδο. Πόσοι νέοι με πτυχίο εκπαιδευτικού δουλεύουν ως σερβιτόροι και πόσοι βρίσκονται στο ταμείο ανεργίας ούτε που θέλω να ξέρω… δεν είμαι ειδικός, αλλά σκέφτομαι ότι, αντί να δίνονται εκατομμύρια κάπου για να δημιουργηθεί κάτι καινούριο, το σωστό είναι να διορθωθούν όσα είναι λάθος.

Δεν γίνεται να δίνονται εκατομμύρια για τοποθέτηση Αστυνομίας στα Πανεπιστήμια ενώ οι ελάχιστες καθαρίστριες είναι απλήρωτες και ο αριθμός των καθηγητών στα Πανεπιστήμια είναι ανεπαρκής. Στερούν από φοιτητές, τους λεγόμενους «αιώνιους», που αρκετοί από αυτούς είναι είτε γονείς είτε δουλεύουν για να ζήσουν, την δυνατότητα να πάρουν πτυχίο και δεν ασχολούνται καν με τον κατάλληλο εξοπλισμό των Πανεπιστημίων. Αν όλα αυτά δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι νοιάζονται για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και ότι λαμβάνουν μέτρα για την αναβάθμισή της, τότε καλό είναι να προσγειωθούμε γιατί με την Παιδεία δεν έχουν ασχοληθεί πραγματικά. Προς το παρόν, πειθαρχικό έχουν συγκροτήσει μόνο για τους φοιτητές και βάζουν την αστυνομία μέσα στους χώρους των πανεπιστημίων. Ας τους ενημερώσει κάποιος ότι για την αναβάθμιση της Παιδείας χρειάζεται αναβάθμιση της Παιδείας…»

-Είναι νωρίς να συζητάμε για το μέλλον αλλά τώρα που έχεις εκδώσει την δεύτερη ποιητική σου συλλογή, ποιες είναι οι σκέψεις σου;

«Καταρχάς, για εμένα η ποίηση είναι ένα κομμάτι της ζωής μου, χωρίς αυτήν δεν νομίζω ότι μπορώ να υπάρξω. Για αυτό συνεχίζω να γράφω και θα γράφω μέχρι να μην έχω κάτι άλλο να πω. Θα έλεγα ότι η ποίηση είναι ένας καημός που σβήνει στην γενιά μας. Όμως, θα συνεχίσω να μοιράζομαι με όσους θέλουν να διαβάσουν κομμάτια από την ζωή μου και για αυτό θα ανακοινώσω ότι ακόμα έχω ανοιχτούς λογαριασμούς με την ποίηση που έγραφα στο σχολείο. Στο προσεχές μέλλον σκοπεύω να δημοσιεύσω και τρίτη ποιητική συλλογή, από τα εφηβικά μου χρόνια, ώστε να κλείσει ο κύκλος του σχολείου. Από εκεί και μετά, όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά γιατί δουλεύω παράλληλα αρκετές ιδέες και ανάλογα με την έμπνευση βλέπουμε.»

-Τι σημαίνει για σένα καλοκαίρι και στίχο ποιανού ποιητή θα ήθελες να κλείσεις αυτή τη συνέντευξη;

«Καλοκαίρι για εμένα σημαίνει ξεγνοιασιά. Είναι η περίοδος του έτους που όταν μπορώ είμαι πολύ χαλαρός και τότε κάνω μια ενδοσκόπηση στην όλη χρονιά: τι έκανα καλά, τι όχι. Τι θα μπορούσα καλύτερα… κάνω μια κριτική. Εκτός αυτού, έρχονται και οι αναμνήσεις της χρονιάς και έτσι το καλοκαίρι πάντα για εμένα εκτός από την χαρά, την ξεγνοιασιά και την αυτοκριτική, είναι και μελαγχολικό. Όλη την υπόλοιπη χρονιά δεν προλαβαίνω να το σκέφτομαι αλλά το καλοκαίρι κοιτάζω πίσω τα χρόνια και σκέφτομαι διάφορα. Είναι ωραίο και ταυτόχρονα ενδιαφέρον να συλλογίζεσαι τα χρόνια που έχεις διανύσει. Για αυτό θα κλείσω με κάποιους στίχους του Ελύτη από την ποιητική του συλλογή «Ήλιος ο Πρώτος»:

Μεγάλο καλοκαίρι από κιμωλία

Μεγάλο καλοκαίρι από φελλό

Ένα και δυό: τη μοίρα μας δεν θα την πει κανένας

Ένα και δυό: την μοίρα του ήλιου θα την πούμ’ εμείς.

+ posts